ข้อสอบแบบอัตนัยเป็นข้อสอบลักษณะเชิงบรรยายให้มีการ Discussion เกิดขึ้น ไม่ว่าจะเป็นเห็นด้วยหรือไม่เห็นด้วยกับข้อความ คุณมีความคิดเห็นอย่างไรในเรื่องนี้ คิดว่าถูกหรือผิดเพราะอะไร ซึ่งข้อสอบนั้นบางครั้งคำถามจะไม่ยาวมากแต่ก็สามารถตอบได้กันในสมุดได้ 2-3 เล่ม ขึ้นอยู่กับการให้หลักการและเหตุผลของผู้ทำข้อสอบ แต่บางครั้งผู้ออกข้อสอบก็อยากจะให้เขียนอย่างน้อยกี่คำๆ
สิ่งที่ผมพบส่วนใหญ่การที่จะให้ได้คำเยอะๆในการตอบคำถามก็มักจะใช้วิธีการลอกคำถามมาในเนื้อหาของคำตอบ แต่ผมว่าจะเป็นการน่ารำคาญต่อผู้ตรวจเพราะันั่นคือคำถามที่ถามไปไม่ได้เป็นสิ่งที่อยากให้เขียน หลายๆข้อสอบจึงจะมีเขียนไว้ว่า “ไม่ต้องลอกคำถามลงกระดาษคำตอบ”
การตอบข้อสอบลักษณะนี้ในส่วนตัวผมเองก็มีหลักการไม่ยากเท่าไหร่ อันดับแรกเลยต้องอ่านให้เข้าใจว่าข้อสอบถามอะไร ถ้าถามว่าใช่หรือไม่ใช่ก็ให้ตอบตามคิดเราไปพร้อมเหตุผลอธิบายว่าทำไมเราถึงคิดอย่างั้น โดยอาจจะยกตัวอย่างเหตุการณ์เทียบเคียงไปและสรุปผลในท้ายสุด แต่ถ้าหากข้อสอบเป็นแนวของการถามแสดงความเห็น ก็อาจจะต้องมองถึงคำจำกัดความของเนื้อหาแล้วแสดงการเปรียบเทียบในคำถามพร้อมๆกับการหาข้อดีข้อเสียในแต่ละอย่าง ยกตัวอย่างให้เห็นชัดเจนรวมไปถึงสรุปสาระสำคัญ
โดยทั่วไปแล้วโครงสร้างของคำตอบที่เขียน ผมจะใช้ลักษณะแบบนี้ครับ
1. หลักการ
2. เหตุผล
3. ยกตัวอย่าง
4. สรุป
